Disleksi (Özel Öğrenme Güçlüğü)

Disleksi kavramı 19. yy’dan beri bilinen  bir kavramdır. Latin kökenli bir kelimedir. Okumada zorluk anlamına gelir (dis= difficult) + legere(Latin) (to read) Özel öğrenme güçlüklerini tanımlamak amacıyla çeşitli alanlarda çalışanların kullandığı 100’den fazla terim vardır. Bunlar arasında asıl anlamı “okuma güçlüğü” olan “disleksi” en yaygın olarak kullanılanıdır. Öğrenme bozukluğu olan çocukların çok büyük bir kısmını okuma güçlüğü olan çocuklar oluşturduğundan, çoğu kaynakta  “disleksi”,  “öğrenme güçlüğü” ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. Bu yazıda okuma güçlüğünün yanısıra öğrenme güçlüklerinin belirtileri, nedenleri ve tedavilerinden söz edilecektir.

Disleksi ( Özel Öğrenme Güçlüğü)  Nedenleri Nelerdir?

Özel öğrenme güçlüğünün sebebi henüz bilinmemekle birlikte uzmanlar iki sebebe dayandırmaktadır:

  • Beyindeki yapısal, işlevsel farklılıklar
  • Genetik-kalıtsal etmenler

Disleksi ( Özel Öğrenme Güçlüğü) Belirtileri Nelerdir?

Disleksi’nin belirtilerini üç dönemde tespit etmek mümkündür bunlar:okul öncesi(3-5 yaş),ilköğretim,ortaöğretim(12-18 yaş)

1-OKUL ÖNCESİ(3-5 YAŞ)

  • Bazı aktivitelerde yavaş tepki verme ( harf kelime oyunları gibi )
  • Kopyalama ve boyamada zayıflık
  • Okunuşu benzer olan kelimeleri karıştırma
  • Zayıf hafıza
  • Alfabedeki ve kelimelerdeki harflerin verilen talimatları vs sıralamalarını hatırlamada güçlük
  • Sesleri, kelimeleri, harfleri hatırlamada güçlük

2-İLKÖĞRETİM

  • Davranış bozuklukları
  • Okula gitmede isteksizlik
  • Okuma veya hecelemede güçlük
  • Organize olamama
  • Kelime ve ses bilgisinde zayıflık
  • Verilen talimatları takip etmede güçlük
  • Kelimeleri, harfleri, sesleri öğrenmede güçlük

3-ORTAÖĞRETİM(12-18 YAŞ)

  • Okuldan kaçmak için çeşitli taktikler geliştirme
  • Hatırlama ve organize olmada güçlük
  • Sürekli bir asabiyet hali
  • Zamanı yetiştirememe
  • Ödev ve yazılı çalışmaların çok zaman alması
  • Okurken veya hecelerken harf ve seslerin sıralanmasında güçlük

Disleksi(Özel Öğrenme Güçlüğü) Ne Değildir?

Disleksi her seferinde üstün zekalı olmak demek değildir,zihinsel bir engel değildir,çoğu dislektiğin olağanüstü yetenekleri olmayabilir,disleksi bir hastalık değildir,duyu organları veya davranışsal bozukluklar nedeniyle öğrenememe durumu değildir.

Disleksi(Özel Öğrenme Güçlüğü)Tedavi Edilebilir Mi?

Disleksi bir hastalık değildir ve tıbbi bir tedavisi de yoktur. Disleksi özel eğitim yoluyla oldukça sağaltılabilir ve silikleştirilebilir. Yine de dislektik birey bu özelliklerini yaşamının sonuna kadar muhafaza eder. Disleksinin sağaltılabilmesi için erken tespitlerde ilkokul çağı boyunca gecikmiş tespitlerde ise okul çağı boyunca özel eğitim desteği alması gerekmektedir.

Araştırmalar gösteriyor ki ilkokul 1-2 ve 3. Sınıflarda tanı ve tespiti yapılmış ve özel eğitim müdehalesinde bulunulmuş çocukların % 83’ ü eğitim yaşantılarına sorunsuz olarak devam edebilmektedir. Süre ve yüzdeler eğitimin alınış süresi ve kalitesiyle değişkenlik gösterebilir.

Dislektik bireylerin yaptığı hatalar

Yapılan okuma hataları şunlardır:

  • Aynı satırı okumaya devam etmede veya bir sonraki satırı okumak için sağdan sola geçme güçlüğü
  • Aşina olunmayan veya nadiren kullanılan kelimeleri okuma ya da telaffuz etme güçlüğü
  • Alfabeyi öğrenme güçlüğü
  • Harf atlama: kabak = kabk
  • Harf sırasını ters algılama: çok = koç ; en = ne ; ve = ev …
  • Benzer/Sesteş harfleri karıştırma: d-b-p, m-n, t-f / b-p, t-d, f-v, s-z

Yapılan yazım hataları şunlardır:

  • Harfleri karıştırma

Benzer sesteki harfler: b-d-t; f-v; k-g…

Benzer görünüşteki harfler: b-d; n-u ; ı-i; o-ö; u-ü;a-e…

Hem benzer seste hem de benzer görünüşte olan harfler: b-d; m-n; o-ö; u-ü….

  • Harf atlama
  • Harf ekleme
  • Yan yana gelen aynı iki sessiz harf: attı = atı; bakkal= bakal
  • Hece tekrarı: Kafeterya = kafefeterya
  • Yer değiştirme: çark / çrak
  • Ortografi: Dağıtmak=dahıtmak=dayıtmak…

Disleksi(Özel Öğrenme Güçlüğü) İle Yaşamak

Özel öğrenme güçlüğü olan çocukları diğer çocuklardan ayıran pek çok olumlu özellik vardır.Einstein, Leonardo da Vinci, Edison, Mozart, Walt Disney, Robin Williams, Carl Lewis gibi özel öğrenme güçlükleri olan ama ilgi duydukları, yetenekli oldukları alanda başarıya ulaşmış pek çok ünlü kişi vardır.

Disleksiyi kabul etmek ve buna uygun olarak yaşam standartlarını belirlemek gerekir.Toplumun,bireylerin ve ailelerin bu bireylere karşı zorlamacı olmamaları, onların yeteneklerini keşfedip o alana yönlendirmeleri disleksinin olumlu yanlarını ortaya çıkarmaktadır.

 

Derleyen:Beyza Kurt

 

Kaynakça:

  • http://www.akademidisleksi.com/calisma-alanlarimiz/disleksi-ile-yasamak/
  • https://madalyonklinik.com/blog/disleksi-ozel-ogrenme-guclugu
  • www.ekampus.orav.org.tr
  • https://www.e-psikiyatri.com/disleksi-nedir-ve-bir-hastalik-midir
  • https://www.cnnturk.com/ajanda/veliler-disleksiye-dikkat-disleksi-nedir-belirtileri-nelerdir
  • https://www.hurriyet.com.tr/gundem/disleksi-nedir-disleksi-tedavi-edilebilir-mi-

 

 

 

 

Son Güncelleme: Mayıs 27, 2020

Bu yazı/derleme faydalı mıydı?

Bunlarda İlginizi Çekebilir

Bir Yorum Yap